Nutq so‘zlashga tayyorgarlik bosqichlari nimalardan iborat?
Omma oldida nutq so‘zlashda uchta asosiy bosqich mavjud.
1. Kommunikativdan oldingi (tomoshabinlar bilan uchrashishdan oldin);
2. Kommunikativ (gapirish jarayonining o‘zi);
3. Post-kommunikativ (nutq tahlili).
Dastlabki jumlalar qanday bo‘lishi kerak?
Nutqning birinchi jumlasi o‘ylangan, oldindan tayyorlangan va yaxshi o‘rganilgan bo‘lishi kerak. nutqingizning birinchi jumlasida tutilmaslik yoki nutqni nimadan boshlash kerakligi haqida o‘ylanib qolmaslik kerak.
Tasdiqlash bilan boshlang …
Tinglovchilar o‘zlarini taniydigan voqeani aytib bering…
Shablonni buzing …
Iqtibos bilan boshlang…
Yaxshi notiq nima qila bilishi kerak?
Har bir maʼruzachi quyidagilarni bilishi kerak:
Fikrlarni mantiqan to‘g‘ri shakllantirishi …
Iqtibos, faktlar va statistikadan foydalanishi …
Hikoyachilik mahoratiga ega bo‘lishi. …
Qiziqarli va kulgili voqealarni aytib berishi …
nutqini ishonch bilan boshlashi va samarali yakunlagi…
Hazil gaplar ishlatishi …
Ovozingizni boshqaring va nutq texnikasini o‘zlashtirigi…
Tomoshabinlarni hayratga solishi.
Artikulyatsiyani qanday to‘g‘rilash kerak?
Artikulyatsiya – talaffuz paytida nutq apparatining ishi. Bu yerdan artikulyatsiyani rivojlantirish uchun mashqlar ro‘yxatini olishingiz mumkin.
Ayrim tovushlarni talaffuz qilish juda foydali. Alifboni oling va har bir harfni 5-7 marta aniq talaffuz qiling. Undosh tovushlarni talaffuz qilishda ularga unli tovushlarni qo‘shmaslik kerak. Muammoli xatlarga ko‘proq eʼtibor bering.
Maʼruza oldidan har doim nutq apparatingizni artikulyatsiya mashqlari bilan qizdiring.
Diksiyani (talaffuzni) qanday rivojlantirish mumkin?
Har kuni nafas olish mashqlari va artikulyatsiya mashqlarini bajaring.
Muntazam ravishda gapiring.
Nutqingizga eʼtibor bering, uni his-tuyg‘ular va intonatsiyalar bilan to‘ldiring.
Agar siz har kuni kamida 2 daqiqa vaqtingizni artikulyatsiya mashqlari va sof nutqqa bag‘ishlasangiz, 3-5 kunlik mashg‘ulotlarda diksiyani mukammal darajada rivojlantirish mumkin. Masalan, “Oq choynakka oq qopqoq, ko‘k choynakka ko‘k qopqoq” kabi tez aytishlardan foydalaning.
Nutqning boshlanishi kabi, oxiri ham qisqa, aniq, tushunarli va oldindan o‘ylangan bo‘lishi kerak. Bu, xuddi dastlabki ibora kabi, ikkilanmasdan, aniq va tushunarli talaffuz qilinishi uchun takrorlanishi kerak. Yakuniy iborani tinglovchilar yaxshi tushunishlari va shu bilan birga nutqingizning oxiri ekanligini tushunishlari uchun hissiy jihatdan, biroz sekin va mazmunli bo‘lishi kerak.
Xero, nutqni to‘g‘ri yakunlash qobiliyati ommaviy nutqda ajralmas mahoratdir,chunki kirish va yakunlovchi so‘zlar, aslida, monologingizning eng muhim jihatlaridan biridir. Ularning yordami bilan siz diqqatni jalb qilasiz va tinglovchilarni oxirida o‘ylash uchun muhim masala bilan qoldirasiz. Xulosa – bu tinglovchilaringizga aytmoqchi bo‘lgan narsalarni yetkazishga yordam beradigan asosiy omil.
Nutqni qanday yakunlash kerak?
- nutqingizni quyidagi tarzda yakunlashingiz mumkin:
- mantiqiy bayon – matn tezislarini umumlashtirish, umumlashtirish, diqqatni muammoga qaratish;
- tinglovchilarga murojaat qilish – masalan, minnatdorchilik, iltifot;
- badiiy yoki hissiy xabar – hazil, ibora, illyustratsiya va boshqalar.