Notiqlik qobiliyatini takomillashtirish: 10 ta samarali maslahat
Notiqlik qobiliyatini rivojlantirish oson ish emas, lekin agar siz unga jiddiy yondashsangiz, hammasi yaxshi bo‘ladi. Biz sizning muloqot qobiliyatingizni o‘zlashtirish yoki yaxshilashga yordam beradigan 10 ta samarali maslahat tayyorladik:
Diksiyangiz (talaffuz) ustida ishlang. Matndagi har bir so‘zni shoshmasdan,dona-dona va aniq talaffuz qilishga harakat qiling. Buni iloji boricha tez-tez bajaring va jumlani bir nafasda takrorlashga harakat qiling.
Ovoz chiqarib o‘qishga vaqt ajrating. Biz matnni ichimizda o‘qiganimizda, biz faqat bitta idrok organidan – ko‘rishdan foydalanamiz. Nutq apparatini yoqish orqali biz eshitishimizni ham faollashtiramiz, bu bizga materialni yaxshiroq eslab qolish va shu bilan birga nutqni mashq qilish imkonini beradi.
Materialni qayta aytib bering. Bir vaqtning o‘zida bir nechta sahifalarni olishning hojati yo‘q, 5-6 jumla etarli bo‘ladi. Ularni o‘qing va iloji boricha so‘zma-so‘z takrorlashga harakat qiling, keyin esa faqat ularning maʼnosida (o‘z iboralaringizdan foydalaning).
Og‘zaki fikrlashni rivojlantirish. Haqiqiy notiq hech qachon o‘zini stereotip va monoton tarzda ifoda etmaydi. Bitta fikrni oling va uni doimo yangi usullardan foydalangan holda turli yo‘llar bilan ifodalang.
Maʼruzangizni qiziqarli va hayoliy tarzda aytib bering. Ushbu maslahat ishbilarmonlik muloqotidan ko‘ra ko‘proq kundalik muloqotga tegishli. Do‘stlaringiz yoki tanishlaringizga aytib beradigan hikoyangiz, hatto o‘zi juda hayajonli bo‘lmasa ham, tinglash uchun iloji boricha qiziqarli bo‘lishi kerak.
Mashq quyidagicha: har qanday maqoladan kichik segmentni oling, undan kalit so‘zlarni tanlang va ularga asoslanib, o‘zingizning qayta hikoyangizni qiling, yaxshisi bir nechta versiyalarda.
Bahslar qilishni o‘rganing. Fikringiz bo‘lgan har qanday mavzuni oling va 5 daqiqa davomida nutq tayyorlang. Uni samaraliroq qilish uchun siz kalit so‘zlardan foydalanishingiz, ularni sinonimlar bilan o‘zgartirishingiz kerak.
Xotirangizni mashq qiling. Bu notiq uchun juda muhim mahoratdir. Buning uchun ko‘plab mashqlar mavjud, siz sheʼrlarni, kitoblardan parchalarni yodlashingiz yoki (bu yana-da samarali va foydali) chet tilini o‘rganishingiz mumkin.
Nutqni tayyorlashda tanaffus qiling. Agar sizda 2 kun bo‘lsa va uni yodlash uchun 2 soat kerak bo‘lsa, kuniga 1 soat tayyorgarlik ko‘rganingiz maʼqul. Shunday qilib, tanaffus paytida olingan maʼlumotlar ongsiz darajada yaxshiroq birlashtiriladi.
O‘ninchi maslahat – chalkashmaslik va hech narsani unutmaslik uchun nutqingizni tayyorlash rejasini tuzing. Standart diagramma quyidagicha:
- Maʼlumot to‘plash;
- Kerakli maʼlumotlarni tanlash va ularni tizimlashtirish;
- Materialni o‘ylab ko‘rish;
- Kalit so‘zlar ro‘yxatini tuzish;
- Mashhurlar sitatalarini tanlash
- Axborotning asosiy qatlamining stilistik dizayni;
- Kirish va xulosa orqali fikr yuritish;
- Yakuniy tahrirlash;
- Yodlash va takrorlash.
Notiq maʼruza tinglovchilarga yana-da yaxshi tushunarli bo‘lishi uchun ko‘rgazma materiallaridan foydalanishi maqsadga muvofiqdir.