Diksiya va artikulyasiya
Kuylash – musiqa san’atining kuy va so‘z organik uyg‘unlashgan turi. Boshqachasiga uni musiqiy nutq deyiladi. Nutq tovushlarini hosil qiladigan ovoz apparatining qismi artikulyasiya (talaffuz) apparati, uning tarkibidagi a’zolar talaffuz a’zolari sanaladi. Bular: til, og‘iz bo‘shlig‘i, yumshoq va qattiq tanglay, pastki jag‘, bo‘g‘iz, hiqildoq. Bu a’zolarning nutq tovushlarini yaratishga qaratilgan ishi artikulyasiya deyiladi.
Xonandalik artikulyasiya nutqi ustidan farq qiladi. Kuylaganda unlilar dum aloq, cho‘ziq, tembr va tovush balandligiga ega bo‘lishi kerak. Undoshlar esa siniq va tez talaffuz qilinadi. Artikulyasiya apparati ishining muvoffiqlashganligi va intensivligi tovush talaffuzi sifati, so’zlar aniqligi – diksiyani belgilaydi.
Kuylashda to‘g‘ri talaffuz adabiy tilning talaffuz norm alari – orfoepiya (grekcha to‘g‘ri nutq) ga tayanadi. Xonandalik orfoepiyasi so‘zlashuvdagidan farq qiladi, kuylaganda undoshlar keyingi bo‘g‘inga ko‘chiriladi, toki bo‘g‘in ochiq bo‘lsin.